10. Sınıf Türk Edebiyatı Test 22

Aşkile geldim cihâna, meskenim dağlar menem

Terk edip cümle sivayı, mahrem-i tevhid menem

Gûş edince menaref esrarını, mest olan ehkar menem

Şöyle ikrâr verdim ol dem —- menem

dizelerinin sahibi olan şairin asıl adı Gaybi’dir. Hayatı hakkındaki bilgilerin çoğu Bektaşi menkıbelerine dayanır. Şairin tasavvufla ilgili şiirleri yanında tekerlemeleri, şathiyeleri de önemli bir yer tutar. Yunus Emre yolunda yürüyen şairin en tanınmış eserleri arasında Gevhername, Minbername, Budalaname yer alır.

Bu bilgiden hareketle verilen dörtlükte boş bırakılan yere aşağıdaki mahlaslardan hangisi getirilmelidir?

Eliftir doksan bin kelamın başı

Var Hakk’a şükreyle beni n’eylersin

Vücudun şehrini arıtmayınca

Yüzünü yumaya suyu n’eylersin

Vücudun şehrini verme gayrıya

Hatır yıkıp güç eyleme gayrıya

Var bir amel kazan Hakk’a yaraya

Hakk’a yaramayan huyu n’eylersin

Bir nutuktan alınan bu dörtlüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıdaki isimlerin hangisi mutasavvıf şairlerden biri değildir?

Hak yoluna gidenlerin

Âsâ olsam ellerine

Er pîr vasfın edenlerin

Kurban olsam dillerine

Bu dörtlükte aşağıdaki edebî sanatlardan hangisi vardır?

Yalvar a kardeş yalvara

Varmıyasın yüzü kara

Ümmet isen Peygamber’e

Yalvar kul, Allah’a yalvar

Geceler uykudan uyan

Gizli sırlar olsun ayân

Mahrum olmaz Allah deyen

Yalvar kul, Allah’a yalvar

Aşağıdakilerden hangisi dinî-tasavvufi halk şiirinden alınan bu dörtlüklerin asıl yazılış amacını ortaya koyar?

Ben yürürüm ilden ile

Şeyh anarım dilden dile

Gurbette hâlim kim bile

Gel gör beni aşk neyledi

Mecnun oluban yürürüm

O yâri düşte görürüm

Uyanıp melûl olurum

Gel gör beni aşk neyledi

Yunus Emre’ye ait bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Şathiyede duygu ve düşünceler teklifsizce, alaycı bir söyleyişle dile getirilir. Ancak bu söyleyiş, bildiğimiz manada alay anlamına gelmez. Bu şiirde anlatılanların tasavvufta derin manaları vardır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir şathiye örneğidir?

Hak müyesser etse varsam, güzel Kabetullah sana

Baktıkça hayranın olsam, güzel Kabetullah sana

Kara tonuna bürünür, Arş’la beraber görünür.

Sana varmayan yerinir, güzel Kabetullah sana.

Bu dörtlüğün ahenk özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

1541 yılında Ankara’nın Şereflikoçhisar ilçesinde doğmuştur. Hocasıyla birlikte Edirne’ye gitmiş, Sultan Selim Medresesi’nde hocalık yapmıştır. İstanbul’da tekke açmış, aruz ve hece vezniyle şiirler yazmıştır. Dinî-tasavvufi şiirin önemli temsilcilerinden biri sayılır. “Divan”ının dışında manzum ve mensur yirmi üç eser yazmıştır.

Bu parçada sözü edilen mutasavvıf şair aşağıdakilerden hangisidir?

Bir garip ölmüş diyeler

Üç günden sonra, duyalar

Soğuk su ile yuvalar

Şöyle garip bencileyin

Bu şiirin teması aşağıdakilerden hangisidir?

Gider şekk ü inkârı

Tevhîde gel tevhîde

Muhkem eyle ikrârı

Tevhîde gel tevhîde

Koyup kuru taklîdi

Candan eyle tevhîdi

Bulmaga her ümîdi

Tevhîde gel tevhîde

Bu dizelerden hareketle tekke şiirinin oluşmasına imkân sağlayan zihniyet hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?